Af löxum og lúsum…og halalúsum

Hinn sænski Lars með laxinn sinn í Tregluhyl, vel ríflega 80 km frá sjó. Mynd Strengir.

Sporðaköst sögðu í vikunni frá smálaxi sem flytti sér svo óskaplega upp Miðfjarðará að hann veiddist með lús í Orrustuhyl í Vesturá. Síðan greindi Þröstur Elliðason frá öðrum í dag sem æddi upp Jöklu með miklum látum og veiddist með lús eina 82 km frá sjó. Þessar fregnir vekja upp minningar um fyrri frásagnir.

Það kemur nú ekki fram í fregninni um laxinn í Orrustuhyl, hversu margir kílómetrar eru þangað upp eftir, en þeir eru ansi margir. Aftur á móti segir á FB síðu Strengja um Jöklulaxinn: „Í gær fékk sænski veiðimaðurinn Lars 76 cm hæng í Tregluhyl í Jöklu sem væri svo sem ekki í frásögu færandi. Nema hvað, laxinn var lúsugur þó að veiðistaðurinn sé um 82 km frá sjó! Veit ég ekki til þess að lax veiðist svo langt frá sjó hér á landi og hvað þá lúsugur svo hann hefur heldur betur verið að flýta sér upp Jöklu.“

Í frásögn Sporðakasta segir að almennt sé talið að lúsin detti af innan við sólarhring frá því að laxinn gengur í ósalt vatn. VoV hefur heyrt að lúsin geti tórað lengur en það, jafnvel einhverja sólarhringa. Hins vegar höfum við trúað því, lesið og heyrt lengi, að eggjaþræðir lúsarinnar, „halinn“ tolli ekki lengur en sem nemur í mesta lagi í sólarhring. Skal nú ekkert fullyrt um þetta hér, en hins vegar rifjuð upp gömul frásögn Garðars heitins Svavarssonar, sem var á sinni tíð einn öflugasti og snjallasti stangaveiðimaður landsins. Garðar rifjaði upp eftirfarandi sögu í viðtali í bókinni Varstu að fá ‘ann? sem út kom árið 1983. Gefum Garðari orðið:

„Eitt atvik frá Sandá er mér ávallt minnisstætt. Það hefur verið sagt að halinn á sjólúsum detti af innan sólarhrings eftir að fiskurinn gengur í ferskt vatn. Þetta hefur einhver spekingur sagt einhvern tímann og það trúa því allir síðan. En það henti mig einu sinni, að ég setti í lax í Brúarhyl sem er neðarlega í Sandá. Þetta var smálax og tók hann hjá mér Jock Scott númer 8. Fleiri laxa fékk ég þarna, en þessi snéri á mig, hann renndi sér niður með steini og sleit tauminn. Þar með var hann farinn og flugan með. Þremur og hálfum sólarhring síðar veiddi ég svo þennan sama lax svo til efst í ánni á Marlodge númer átta, en sú fluga er afskaplega lík Jock Scott. Það fór ekki á milli mála að þetta var sami laxinn, því Jock Scott flugan mín var enn í kjaftinum á honum og taumbúturinn einnig. En það undarlega var, að laxinn var grálúsugur og margar lýsnar voru með hala. Þessi fiskur var það ofarlega í ánni, að ég tel útilokað að hann hafi gengið til sjávar eftir að ég missti hann og vaðið síðan upp alla á aftur á þremur og hálfum sólarhring.“