Eftir hádegið á þriðjudag í næstu viku, 8.9., mega laxar Ytri Rangár vara sig. Þá kemur skæðadrífan af svörtum Tóbíum og laxinn stenst það illa. Moktölur fram undan. En nú bregður svo við að þetta verður í síðasta skipti sem slíkt verður leyft í Ytri Rangá. Minnir á þegar lokað var á maðkahollin frægu hér um árin.
„Maðkahollið“ í Ytri Rangá hefur alltaf verið „Tóbíhollið“ og ein skemmtileg saga, ef það orð lýsir því, var þegar fullkominn nýliði í stangaveiði lenti í Tóbíholli og landaði 17 löxum á fyrsu vakt.
En hvað er að breytast? Jú, frá og með næsta sumri verður Ytri Rangá „fly only“ og kemur pinku á óvart. IO Veiðileyfi, Þau Harpa og Stefán hafa verið umboðssalar veiðifélagsins síðustu árin og Harpa sendi frá sér þessa fréttatilkynningu sem við skulum birta hér og rýna svo í, því spurninigar vakna vissulega.
En gersovel Harpa: „Í gegnum tíðina hefur mátt veiða á blandað agn í lok tímabils í Ytri Rangá. Þegar farsælt samstarf Iceland Outfitters við landeigendur hófst árið 2022 var það skýrt sameiginlegt markmið að gera ána “fly only” innan nokkurra ára. Skrefin hafa verið tekin jafnt og þétt með því að seinka og stytta tímabilið þar sem blandað agn var leyft. Settur var á kvóti og öllum laxi 67 cm og stærri hefur verið sleppt síðastliðin 5 ár.
Árið 2026 verður heimilt að veiða með spúni frá 8. til 27. september, og er það því síðasta tækifæri veiðifólks til að veiða á spún í Ytri Rangá. Nú er komið að því að taka skrefið til fulls. Eingöngu verður veitt á flugu frá 20. júní til 20. október, 2027. Frá veiðistaðnum Borg og upp að Heklurótum.
Aðstæður og eftirspurn hafa breyst mikið á undanförnum árum. Þótt blandað agn hafi lengi verið vinsælt og hátt verðlagt, finnum við greinilega að meirihluti veiðigesta okkar kýs nú þegar að veiða á flugu á þessum tíma. Þetta er því rétt ákvörðun á réttum tíma. Haustveiði í Ytri Rangá er almennt mjög góð og við erum að fá nýja laxa inn, jafnvel fram í október en við hlökkum mikið til að sjá haustveiðina árið 2027 þegar stór hluti laxanna fær að halda áfram að vera í ánni.
Reynslan sýnir okkur að með því að hlífa fleiri löxum ná þeir að lifa og snúa aftur í ána. Í ljós kom að um hluti þeirra hrygna sem kreistar voru síðastliðið haust höfðu hryngt áður. Það má líka sjá mikla fjölgun stórlaxahænga síðustu 2 ár (+70 cm). Þetta er eitthvað sem við höfum ekki séð áður og það verður gífurlega spennandi að fylgjast með þróuninni á komandi árum.
Náttúrulegt klak á erfitt uppdráttar í Ytri Rangá vegna vatnskulda og sendins botns þar sem eggin eiga það til að skolast burt áður en þau klekjast, þó höfum við fulla trú á að hluti klaks heppnist nú þegar. Veiðifélagið hefur fengið Hafrannsóknunarstofnun í lið með sér til að framkvæma seiðarannsóknir í ánni nú í september.
Annars er mjög gott að frétta úr Ytri Rangá. Veiðin byrjaði seinna en venjulega á Suðurlandi, en hefur tekið vel við sér. Nú er áin komin með nánast sömu veiðitölu og á sama tíma í fyrra, þegar tímabilinu lauk með 5.690 löxum.“
Takk fyrir það Harpa. En þá eru spurningarnar, hvers vegna er verið að gera þetta? Það er eflaust rétt að margir slepptir laxar veiðast aftur og jafn vel enn og aftur. Þannig er það í flestum eða öllum ám sem hafa V/S á sinni könnu. Það eykur veiðitöluna hvort sem lítið er af laxi eða mikið. Endurkomulaxar skipta einnig oft máli í veiðitölum, sérstaklega þegar óvenjulega mikið er af þeim á móti lítilli villtri göngu. En hvernig það kemur þessu við er spurning. Og þetta með náttúrulega afkomu laxaseiða. Ytri er bæði köld og vantar allan hrygningarbotn. Hún hefur aldrei verið talin geta staðið undir sjálfbærum laxastofni. Ár í þessum landshluta eru gjarnan svona, tærar, kaldar og sendnar, sjá t.d. urriðaperlurnar Minnivallalæk, Galtalæk og hliðarár Tungufljóts í Árnessýslu. Þetta er lindarvatn undan hraunum. Eystri er vissulega jökulskotin en skilyrði eru litlu skárri þar.
Flott að veiðifélagið og IO fái sérfræðinga Hafró til að skoða seiðastatus í Ytri Rangá. En ef að skilyrði væru fyrir hendi í ánni, væri áin þá ekki fyrir löngu orðin sjálfbær laxveiðiá með ölum þessum laxamassa sem þar í gengur og hefur gert til margra ára? Þannig að komi góðar fréttir af hrygningu og seiðastatus í Ytri Rangá þá ber að fagna því. En ekki myndum við leggja undir með það.
Einhverjir eiga eftir að fagna þessu framtaki Veiðifélagsins, en margir vera á móti því að sama skapi. Enn aðhyllast margir blandað agn og það, að mega hafa eitthvað með sér heim. VoV þekkir ótrúlega marga sem fara í sjálfbæru V/S/kvótaárnar allt sumarið og fara svo í Rangárnar á haustin til að ná sér í eitthvað í kistuna. Nú þrengir að með það og ekki mikið eftir satt að segja. Ef að þetta er er eitthvert ímyndarmál, þá er ímynd Rangánna fyrir löngu greipt inn. Þær eru fallegar laxveiðiár fulla af laxi svona yfirleitt, en þær eru ósjálfbærar og stóla á sleppingar gönguseiða. Laxinn hrygnir í sand, hrogn og svil fljóta burt. Skoða má kommentakerfi hjá IO á Facebook, ekki ætlum vi að fara út í það, það eru ekki mörg komment en segja söguna um að hér eru skiptar skoðanir. Látum það liggja þar.
