Ekkert er nú eftir af laxavertíðinni nema að nokkrar sleppitjarnarár á Suðurlandi standa enn opnar og loka ekki fyrr en í næsta mánuði. Annað hefur lokað eða er að loka og þá ekkert eftir nema hugsanlega klakveiði. Þá halda kannski norskir kafarar áfram að fljóta niður ár með skutulbyssur sínar í leit að eldislöxum.
Þessar Sunnlensku eru auðvitað báðar Rangárnar sem gefa enn þokkalega þó að haustbragur sé nú á veiðiskapnum og lítið af nýjum fiski að koma upp, eðli málsins samkvæmt. Þær eru með hæstu heildartölurnar yfir landið eins og svo oft áður. Vesturbakki Hólsár heyrir undir tölu Ytri Rangár, en austurbakkinn er seldur sér og þar hafa veiðst á fimmta hundrað laxar, einhverjum fiskum meira en síðasta sumar og veitt er langt fram í október, eins og í Rangánum.
Af öðrum Sunnlenskum ám má nefna Vatnsá í Heiðardal, ásamt Heiðarvatni. Þar tók veiðin vel við sér undir lok ágúst eftir dapurt sumar, sem skrifa mátti að hluta á þurrka, en svo er laxinn afar oft mjög seinn að skila sér í ána, og var óvenju seinn að þessu sinni. Eftir nokkuð góðan september eru nú komnir milli 80 og 90 laxar á land, margir af þeim tveggja ára, og auk þess nálægt 200 sjóbirtingar sem veiðast ekki síður í vatninu en ánni. Laxveiðin er orðin mun betri en allt síðasta tímabil. Birtingurinn fór að ganga fyrr en laxinn og setti ekki fyrir sig vatnsleysið, enda mikið fyrir að ganga viðstöðulaust að nóttu til, og stoppaði því lítið í ánni.
Annars er Vatnsá nokkuð kúnstugt svæði og þar hefur eitt og annað verið brallað í fiskrækt. Fyrir nokkru síðan var t.d. tekin sú ákvörðun að halda laxinum sjálfbærum án seiðasleppinga. Leggja þess vegna meiri áherslu á að rækta sjóbirting. Í því skini hafa seiði verið alin og sleppt, og hrogn grafin. Ásgeir Arnar Ásmundsson, umsjónarmaður Vatnsár og Heiðarvatns, segir að þetta sé meðvituð ákvörðun, áin hafi alltaf verið fyrst og fremst sjóbirtingsá. „Hins vegar, á sama tíma og við höfum snúið okkur meira að sjóbirtingi, virðist gamli laxastofn árinnar hafa tekið vel við sér. Það eru fá ár síðan við urðum þess varir að mikil hrygning virðist vera í neðri hluta árinnar, verið mikið af seiðum þar, enda botngerð hagstæðari en ofar. Nú í ár er svo mikið af laxaseiðum á þessum kafla að við höfum ekki séð annað eins. Þau hafa vaxið svo hratt að litlu mátti muna að þau næðu útgöngustærð á þessu sumri. En það hafðist ekki alveg þannig að þau þurfa að dúsa einn vetur enn í ánni. Þetta er samt svo flottur seiðaárangur að við hlökkum mikið til sumarsins 2025 þegar smálax úr árganginum mun skila sér,“ sagði Ásgeir.
Ásgeir er einnig með Skógá á sínum snærum. Hann segir vertíðina þar hafa valdið vissum vonbrigðum, smálax skilaði sér frekar illa en nokkuð hefði verið af tveggja ára laxi eftir góðar heimtur á smálaxi í fyrra. Þá var vatnsleysi og síðan kakó í sumarhitum ekki að hjálpa til. „Nú í haust hefur þó ræst nokkuð úr og menn eru alveg að fá nokkra laxa. Við veiðum í Skógá til 20.10 og sjáum til hvernig endaspretturinn fer,“ bætti Ásgeir við.
Aðrar Sunnlenskar ár sem eru enn opnar eru Þverá í Fljótshlíð og Affallið. Báðar eru með mun lakari útkomu en í fyrra. Sama vandamálið þar og víðar, þurrkar, hiti og lax að skila sér seint. Og minna af laxi, talsvert minna. Fyrir skemmstu var Affallið komið með 320 laxa, en gaf 1079 laxa í fyrra. Og Þverá var um líkt leyti með 64 laxa, en 161 alla síðustu vertíð. Hér vantar því all nokkuð upp á, en að undanförnu hafa þó verið góðir dagar.
