Akkúrat núna erum við ekki að nenna að vera með svakalegar fyrirsagnir um veiðitölur. Þetta er betra en í fyrra og stöku á að brillera, en við hnutum um nokkuð sem okkur langar að deila.
Árið 1985, sem sagt fyrir ríflega 40 árum, kom út bók sem heitir Grímsá, drottning laxveiðiánna. Það voru auðvitað margir ósáttir við nafnið, „drottningin“ væri auðvitað Laxá í Aðaldal, eða Norðurá og ég veit ekki hvað. En þetta hét nú bókin samt.
Það merkilega við þessa bók er,
…að stór hluti efnis hennar kom úr handskrifuðum stílabókum Björns J. Blöndal, sem líklega bara elskti veiðiskríbent sem veiðimenn muna eftir, og var alger sporgöngumaður í stanvaieðibókmenntum hér á landi, meira að segja á undan Stefáni Jónssyni og hugsanlega öðrum sem gamall haus gæti hafa gleymt.
Þannig er (eða var því að Björn lést fyrir margt löngu) við vorum alveg þó nokkuð skyldir og ég veiddi nokkrum sinnum sem unglingur við Svarthöfða. Eitt sinn leiddum við saman um haust 15 punda hæng í klakkistu sem hann hafði veitt og hálftíma seinna 13 punda hrygnu sem ég hafði sett í….á sama bletti og Björn sagði að þau hefðu verið par, enda komið djúpt inn í haust.
En svo liðu árin og Björn vildi afhenda mér þrjár stílabækur sem ég átti að hafa sem grunn fyrir bókum um ána. Bókin kom út 1985 og ritstjóri (ég) var á ýmsan hátt mjög óánægður með verkið. Bókhlaðan gaf út og loforð um próarkalestur sem var svikið, einnig loforð um arkir af litmyndum. Síðan tók forlagið sig til að stal veiðikorti sem SVFR hafði gefið út og reyndi að afmá lógó SVFR, sem tókst ekki betur til að það það mátti grilla í það.
Sem sagt algjör bömmer og sú veiðibók, af mörgum, úr smiðju ritstjóra VoV, sem hann hálfpartinn skammast sín fyrir fyrir utan þá vanvirðingu sem Birni var sýnd með þessum vinnubrögðum.
En á næstu dögum ætlum við að birta kafla
a úr stílabókum meistara Björns J. Blöndal. Og byrjun núna. Næstu daga verða þetta stytti og lengri þættir, líklega stuttur núna út af löngu intrói, en ef lesendur hafa áhuga á málefninu, þá kemur meira á næstu dögum.
Fyrsti kafli Björns er svona: -Grímsá í Borgarfirði á upptök sín í Reyðarvatni, á norðvestur mörkum þess fjalllendis sem að fornu nefndist Bláskógaheiði.
Vatnið er talið 6,5 ferkílómetrar að flatarmáli. Á köflum er það mjög djúpt. Fyrir all mörgum árum drukknaði þar Amerískur hermaður af bátskríli. Hann var á silungsveiðum. Vitað var nokkurn veginn um hvar slysið varð. Félagar hans fengu froskmann til að kafa í vatnið. En eftir nokkrar tilraunir gafst hann upp og náði víst aldrei botni. Þar hvílir Ameríski maðurinn enn í sinni votu og köldu gröf.
Fyrir fáum árum drukknaði og Íslendingur og ekki hefur lík hans fundist þrátt fyrir mikla leit. Þess eru dæmi úr Skorradalsvatni að lík hafi rekið úr vatninu eftir tvo áratugi frá því að slysið varð. Þessi djúpu vötn eru mjög köld á miklu dýpi.
Silngurinn í Reyðarvatni er eingöngu bleikja. Reyður. Sumt af honum er sýkt af Þráðormi og þá oftast magur. En svo eru aðrir feitir og ágætir. Þarna eru til stórir fiskar, átta punda og jafnvel þyngri.
Veiði hefur verið stunduð í vatninu líklega frá fyrstu byggð Íslands. Í enu elsta og merkasta fornbréfi sem enn er til í Reykholtsmáldaga, standa meðal annars þessi orð þegar taldar eignir Reykholtskirkju – og ástemmu að Rauðavatnsósi.
Það hefur lengi verið kunnugt í Lundareykjadal að leifar mikils steingarðs eru í ósi Grímsár í norðvesturhorni Reyðarvatns.
En það var Ingimundur Ásgeirsson bóndi á Hæli í Flókadal sem fyrstur skydli að þarna var hin forna árstemma sem Reykholtsmáldagi segir frá.Ingimundur er nákunnugur á þesum slóðum og athugull mjög.
Fyrst í stað fellur Grímsá um óbyggð. Er það á 13-14 km löngum kafla og almenn kallað Fjall.
Þarna eru margir og háir fossar. Hinn neðsti þeirra heitir Jötnabrúarfoss. Hann er ekki hár en þó munu aðeins fá dæmi um að lax hafi stokkið hann.
Böðvar Jónsson kennari og bóndi í Brennu í Lundareyðkjadal sagði að veiðimaður hefði fest öngul sinn í einhverju ferlíki sem að lokuð sleit færið og hugsaði að það hefði verið skrímsli. En Böðvar sagði að líklega hefði það verið lax sem stokkið hefði Jöfnabrúarfoss.
Haustið 1971 sagði Halldóra Benónýsdóttir á Reykjum frá því að móðir sín hefði sagt sér að einn lax hefði fengist í ádrátt við neðsta foss fyrir neðan Jötnabrúarfoss. Að Jötnabrúarfossi á lax auðvelda gönguleið.
Efsti staðurinn í Grímsá, þar sem ég hef heyrt að lax hafi fengist á stöng ber nafnið Fossbrot. Nokkru neðar er Jötnabrúarhylur. Og næstum tvö hundruð metrum neðar er nafnlaus pyttur. Enginn þessara þriggja staða getur talist góður þó að lax hafi veiðst þar.
Þá er Réttarhylur. Nafn hans er dregið af gömlu Oddsstaðaréttinni sem er þarna rétt hjá og rústir hennar greinilegar. Þessi hylur er fallegur veiðistaður. Og í þau skipti sem ég hef reynt að veiða þarna hefi ég séð laxa. Sama mé segja um Símastreng sem er um 150 metrum neðar. Svipuð vegalengd er að Efri Engjahyl, En Neðri Engjahylu er um kílómeter neðar. Þá er Brúarstrengur, rétt fyrir ofan brúna á Grímsá.
Mörgum hefur verið það ráðgáta að svæðið frá Grímsárbrú að Jötnabrúarfossi skuli ekki vera gjöfulla á lax en núr er. Þarna eru hyljir og grjót og malarbotn.
Ýmsir halda að laxinn leiti hingað seint á sumri til hrygningar. En það er órannsakað og ókannað mál.
Vissulega þekki ég eitt dæmi þess að dregið var á svæði , sem lax hafði haldið sig á að minnsta kosti áratugi. En þessi ádráttur hafði þau áhrif að hann sást þar ekki aftur í um tuttugu ár.
Þetta vita margir aðrir en ég. En er nú að fyrnast og fallast í gleymsku.Ekki segji ég frá þessu vegna þess að eg viti að veiðiþjófar verið þarna að verki. En all marga hygg ég vita að slíkir menn hafi verið þarna á næstu grösum.“
Kafli 1 búinn…meira seinna. Fortíðin að tala við okkur. Við ættum að hlusta.
