Þarna lá þessi mikli fiskur – síðari hluti viðtals við Garðar H. Svavarsson

„LAXINN ER AÐ DREPA PABBA“

Ég er búinn að segja frá þeim stóru sem ég missti. Það er líka saga að segja frá stærsta laxinum sem ég hef náð á land. Það gekk vægast sagt talsvert á í þeirri viðureign.

Ég fór í mörg ár í Straumana í Borgarfirði, það er stórskemmtilegur veiðistaður og gat gefið feiknaveiði þegar þannig hittist á. Ég kom þarna að kvöldi og hitti Sigurð Fjeldsted sem var að ljúka veiðum. Þetta var snemma í ágúst og lét Sigurður vel af veiðinni. Hann hafði bæði veitt marga laxa og marga mjög væna sjóbirtinga. Hann sagði að þó væri nokkuð mjög merkilegt á seyði að þessu sinni, hann hafði nefnilega séð tvo stórlaxa sístökkvandi allan daginn. Annan ætlaði hann um 20 pund, en hinn örugglega vel yfir 30 pund.

Ég var afstaplega spenntur og átti erfitt með svefn, en loks rann dagurinn upp og skilyrði voru eins og best var á kosið. Ég hnýtti á Blue Charm hárflugu númer 8 og í fyrsta kasti var það bingó, laxinn var á.

Ég hafði gefið mér góðan tíma til að líta á aðstæðurnar þarna. Það stökk mikið af laxi á horninu neðst á Bugtinni, við strenghornið, en mér fannst sjálfsagt að byrja ofar. Byrjaði ég því í miðri Bugtinni, enda vissi ég ekkert hvar þeir stóru lágu ef þeir voru þarna enn á annað borð. En ég þurfti ekki lengi að bíða. Sem fyrr segir var tekið í fyrsta kasti og ég fann að þetta var vænn lax. Ég sá hann aldrei, hann þumbaðist við og lagðist stundum drykklanga stund. Svo fór hann að síga út í jökulvatnið og synda upp eftir. Dró hann línuna út hjá mér jafnt og þétt, þar til loks að svo mikil undirlína var komin í vatnið, að fiskurinn var kominn á móts við efri hlutann á sandeyjunni sem er þarna langt út í ánni, eins og hann ætlaði niður með henni hinum megin, en þá hefði skilið snarlega með okkur.

Mér tókst að afstýra því með því að taka mjög fast á móti honum. Lét hann þá undan og seig niður eftir aftur. Það var farið að síga dálítið í mig, þetta tók svo langan tíma, að ég var farinn að óttast að þetta myndi eyðileggja daginn fyrir mér. Fiskur stoppar stundum mjög stutt þarna í Straumunum og það er alltaf hætta á því að missa hann frá sér.

Laxinn seiglaðist áfram og seig niður ána. Þegar við vorum komnir niður fyrir flugvöllinn hélt ég að endalokin hlytu að vera í nánd, en það var nú eitthvað annað. Vinurinn þaut allt í einu af stað sem óþreyttur væri, ætlaði út fyrir eyjuna og stefndi á Grímsá. Mér leist ekki á blikuna og tók á móti eins fast og ég þorði og þá gerðist það að laxinn gaf sig skyndilega. Hann sprakk og ég dró hann næstum dauðan að landi án frekari tafa. Þetta var nákvælega 20 punda fiskur, svona ofsalega sterkur. Það tók mig hálfa aðra klukkustund að ná honum.

Svo var ég að draga bæði laxa og væna silunga fram eftir deginum, þetta var góður dagur, en er á leið tók ég eftir því að mjög stór fiskur fór að sýna sig á strenghorninu.

Ég kastaði mörgum flugum fyrir hann, en alltaf voru það minni laxar eða sjóbirtingar sem komu á hjá mér. Þegar komið var fram undir kvöld var ég að verða úrkula vonar um að ná honum. Þetta var greinilega laxinn sem Sigurður hafði sagt mér frá. Ég sá ekki betur en að spádómur hans um að fiskurinn væri yfir 30 pund gæti vel verið réttur.

Ég breytti um veiðiaðferð, óð út eins langt og ég gat talsvert fyrir ofan hann og langrenndi maðki. Lét ég maðkinn fljóta niður eftir þangað til ég vissi að hann hlyti að vera við nefið á laxinum og þá var þrifið í. Ég var viðbúinn, en þetta var þá bara sjóbirtingur og satt að segja var ég afar svekktur.

Ég renndi aftur og enn varð ég var, en það var afar ólíkt því að lax væri að fikta við beituna, það var rétt nartað og stundum eins og verið væri að sjúga hana. Ég vissi eiginlega ekki hvað var á seyði svo ég ákvað að spóla inn línuna og athuga maðkinn. En er ég stríkkaði á línunni fann ég að fiskur var á, og um leið stökk þessi bolti rétt fyrir neðan mig. Ég varð mjög taugaóstyrkur því ég vissi að það hlyti að standa illa í þessum fiski.

En hann ólmaðist þarna fram og aftur um Bugtina um hríð, strikaði út í jökulvatnið, en lagðist svo í 5 – 10 mínútur rétt fyrir ofan Bugtina miðja. Síðan þaut hann af stað niður ána. Rétt fyrir neðan Bugtina var sandeyri skammt frá landi, en drúgur strengur landmegin við hana og djúpur hringiðupollur fyrir ofan. Laxinn áttaði sig ekki á aðstæðunum, hann þaut inn í pollinn, en í stað þess að halda áfram niður strenginn, þaut hann upp á eyrina og strandaði þar, en um leið losnaði öngullinn úr honum.

Þarna lá þessi mikli fiskur spriklandi og laus af önglinum og nú voru góð ráð dýr. Ég lét mig hafa það að vökna, skellti mér yfir strenginn og fór hérumbil upp í háls, skreið upp á eyrina og settist klofvega á laxinn. En hann var svo til óþreyttur og aðstæðurnar ekki mér í hag, þetta var lítil sandeyri og ekkert þar að finna sem ég gat fært mér í nyt, ekki einu sinni steinn sem ég gæti rotað laxinn með. Fiskurinn spriklaði ákaflega og jós yfir mig leir og sandi svo ég var orðinn kolsvartur af drullu. Gekk svo mikið á að börnin mín hlupu grátandi upp í veiðihús og sögðu við mömmu sína að það væri lax að drepa pabba.

Smám saman fór að draga af laxinum, en ég átti ekki annað ráð en fara með hendurnar inn í tálknin á honum og halda sem fastast og þar kom að ég gat risið á fætur, svamlað til lands með hann og rotað almennilega. Þetta var sá stóri, hann reyndist 29 pund. Þetta var og er sá stærsti sem ég hef veitt, en einmitt í Straumunum hef ég verið heppinn með stórlaxa, veitt þar bæði 24 og 25 punda fiska.

VEITT VEL Á MATTHÍAS

Það hefur nýlega bæst ný á í hóp eftirlæta minna. Það er Flókadalsá í Borgarfirði. Þangað hef ég farið með Birgi Jóhannssyni og Herði Sævaldssyni um nokkurra ára skeið.

Fyrsta ferð mín í ána var mjög eftirminnileg. Birgir bauð mér þá með og vorum við bara tveir, því þriðji maðurinn forfallaðist. Ég þekkti ána ekki neitt og Birgir reyndi að leibeina mér eftir því sem það var hægt. Hann lét mig byrja á svokallaðri Pokabreiðu, sem er í gljúfrinu nokkru fyrir ofan þjóðveginn. Hann sagði mér að fara mjög varlega, því staðurinn væri viðkvæmur og gæfi sjaldan fleiri laxa í senn en einn eða tvo.

En aðstæðurnar sem ég fékk við þennan stað voru slíkar að ég hef aldrei hitt á annað eins síðan. Það var skafheiðríkt og glaðasólskin, en svona ofsalega hvasst niðri við ána. Ég fór að öllu leyti eftir leiðbeiningum Birgis og valdi mér litla svarta flugu númer 10. Ég skírði þá flugu Matthías í höfuðið á Matta Jóh. vini mínum. Ég setti strax í lax, en það var erfitt að landa þarna.

Ég var með tailer og komst þannig hjá því að fara niður með ánni til að landa. Þá hefði ég líklega styggt þá fiska sem eftir voru í hylnum. Þarna gerðist það, að ég fékk sex laxa í beit, alla á þessa sömu flugu. Þegar sá sjötti var kominn á land fannst mér kominn tími til að huga að Birgi og sjá hvernig honum hefði gengið.

Ég fór upp með ánni og fann vin minn við Hjálmsfoss. Hann hafði fengið þar einn mjög lítinn lax og hreinlega dregið hann upp þrítugan hamarinn til sín enda aðstæður til löndunar lélegar.

Hann varð heldur miður sín er hann sá mig, hélt ég hefði ekkert fengið og væri kominn þess vegna. Hann spurði mig hvað ég hefði fengið og svaraði ég því og bætti við að hann skyldi koma strax niður eftir aftur , það væri botnlaus taka á Pokabreiðunni. Hann ætlaði ekki að trúa mér en kom samt og sá sem var. Hann tók við staðnum og veiddi fjóra laxa til viðbótar á þessa sömu flugu.

Daginn eftir fór ég í veiðistað sem heitir Rangur og er örskammt fyrir ofan neðri brúna. Birgir fór í Hundsfoss að eiga við lax sem hann vissi af þar. En ég fékk fljótlega fisk á í Rang, á Vulturine Blue Elver flugu nr. 6, og það gekk alveg voðalega illa að eiga við hann. Í klukkustund gat ég varla haggað honum og ég hélt lengi vel að hann væri í góðri aðstöðu á bak við stein eða eitthvað þvíumlíkt. Það kom á daginn að svo var ekki og ég gat ekki fundið aðra skýringu en að straumlagið væri honum svona óvenjulega hagstætt.

Í heila klukkustund gat ég varla hreyft hann af fermetranum sínum þótt ég togaði af öllum kröftum. Svo náði ég honum, þetta var 18 punda, nýrunninn og alveg stórfallegur hængur. Stærsti laxinn úr Flóku það sumar.

FLEIRA ER FISKUR EN LAX

Ég á margar góðar minningar frá silungsveiðum og það er synd hvað maður hefur stundað slíkar veiðar lítið síðustu árin.

Veiðiklúbburinn Strengur var með Langavatn á Mýrum á leigu í nokkur ár á sjöunda áratugnum og þá lögðum við vegarslóðina sem farin er enn í dag. Það var mikið ævintýri að standa í því. En við fórum yfirleitt í Langavatnið snemma sumars og renndum þá fyrir stórurriða sem þar eru til. Ég veiddi aldrei tiltakanlega stóran urriða sjálfur, fékk þó 5, 8 og 13 punda fiska.

Sveinn Kjarval heitinn var í þessum félagsskap og ég fór einu sinni út á bát með honum skammt frá upptökum Langár. Hann ætlaði að reyna nýja veiðiaðferð sem var í því fólgin að hann var bæði með stóra pungsökku og gott flotholt, til þess að beitan maraði á góðu dýpi, en færi þó ekki á botninn. Beitan var hálf bleikjumurta.

Við vorum á báti og rérum fram og til baka. Hann fékk væna fiska, en líklega hefur hann verið stærstur þessi sem við sáum aldrei. Hann tók beituna og dró bátinn síðan fram og til baka í rúman hálftíma áður en hann sleit línuna og fór sína leið. Það voru geysileg tröll þarna og við fréttum af einum sem var 23 pund. Í maga hans fundust 7 toppandarungar.

SPÁÐ FYRIR VEIÐI

Einu sinni var ég á ferð með Rafni Hafnfjörð og lá leið okkar yfir Uxahryggi. Við höfðum verið á veiðum í Grímsá, en er við ókum fram hjá Uxavatni stöðvaði Rafn bílinn og fór að setja saman. Hann sagði við mig: „Eigum við að taka nokkrar 4,5 punda bleikjur? “ Síðan kastaði hann út Salarspæni og það var ekki að sökum að spyrja, það var fiskur á hjá honum um leið og ég átti ekki til orð er honum var brugðið á viktina: 4,5 pund.

Hann sagði mér að ég skyldi kasta og taka aðra 4,5 punda bleikju. Gerði ég það og örskömmu síðar fór mín bleikja á viktina og hún sagði 4,5 pund. Nú eru ótal stærðir til af fiski í vatni þessu og ég varð því að spyrja Rafn hvernig á þessum göldrum stæði.

Hann svaraði mér þá að hann hefði verið þarna einu sinni á ferð með Sigurði T. Magnússyni í Geysi og hefði hann þá leikið sama leikinn við sig og hann hefði leikið við mig í þetta skipti. Fengu þeir Rafn og Sigurður nokkrar 4,5 punda bleikjur eftir að sigurður hafði haft sama formála við Rafn og ég hafði hlýtt á frá Rafni. Fleiri fengum við ekki að þessu sinni, en misstum eina sem leit út fyrir að vera 4,5 pund.

Einu sinni kom ég ásamt félaga mínum í Hrútafjarðará og áttum við leyfi í þrjá daga. Þeir, sem voru á undan okkur, voru enn að veiðum er við renndum í hlað og við sáum til eins þeirra niðri við Maríubakka. Hann var að landa fiski er við komum til hans.

Þetta var Atli Már listmálari og fiskurinnn sem hann var að landa var einhver fallegasta sjóbleikja sem ég hef séð og ekki voru þær lakari sem lágu hlið við hlið uppi á bakkanum hjá honum.

Atli hafði veitt margar 4 – 7 punda bleikjur þarna og þó mikið væri að ganga af laxi, vildi ég heldur fara í bleikjuna, enda gerði ég það og fékk 26 stykki, nær allar 5 – 7 punda, en sú stærsta 9,5 pund. Það er stærsta bleikja sem ég hef nokkru sinni veitt og lét ég stoppa hana upp. En eina ennþá stærri setti ég í þarna við Maríubakka. Það var örugglega 11 – 12 punda fiskur, ég var lengi að þreyta hana og búinn að ná henni nokkrum sinnum upp í flæðarmálið áður en flugan losnaði úr henni. Þessar bleikjur veiddust allar á flugu, einungis bláar flugur númer 6. Annað gekk ekki.

Ég renndi líka fyrir laxinn og veiddi ágætlega. Stærsti laxinn var þó aðeins 12 pund, en hinir voru allir smærri en minnstu bleikjurnar. Þetta var athyglisverð og óvenjuleg aflasamsetning.

SJÓBIRTINGUR OG SANDBLEYTA

Hér fyrr á árum fór ég alltaf snemma á vorin með félögum mínum austur að Kirkjubæjarklaustri að veiða sjóbirting. Eitt vorið vorum við í Eldvatninu, en dag hvern ókum við yfir brúna á Skaftá. Þar voru að veiðum menn frá Keflavík sem við könnuðumst við.

Stóðu þeir iðulega skammt fyrir neðan brúna, en þar var mikill hylur og stórir sjóbirtingar sífellt að stökkva. En hvernig svo sem á því stóð, tókst þeim aldrei að setja í þá. Var allt reynt, meira að segja appelsínubörkur. Ég fór að tala um þetta við hann Siggeir á Klaustri og sagði hann þá: “ Ég er viss um að þú getur náð í eitthvað af þessum fiski Garðar. Nú skaltu fara þarna í Brúarhylinn í mínu leyfi, ég tek ábyrgðina.“

Ég tók hann á orðinu og var mættur eldsnemma næsta morgun. Ég var klár á því að eitt sem engum hafði dottið í hug að reyna var fluga. Ég setti því saman flugustöng, hnýtti stóra Silver Wilkinson lúru og kastaði út. Það stóð ekki á móttökunum, ég setti fljótlega í stóran og fallegan sjóbirting sem ég var lengi að þreyta, hann var 9 pund. Tvo í biðbót, 5 og 7 punda, fékk ég áður en einn veiðimannanna kom og ætlaði að renna.

Ég útskýrði fyrir honum að ég hefði leyfi Siggeirs og sagði hann ekkert við því, en sagði að fiskarnir væru fallegir. Spurði hann svo á hvað ég hefði veitt þá og var hann hissa er ég sagði honum að ég hefði veitt þá á flugu.

Hann var ekki með fluguútbúnað, en það mátti nota kaststöng og sökku, þannig að ég lánaði honum lúru og bjóst til að fara í mína á. Þó ekki fyrr en ég hafði sagt honum nokkurn veginn hvar fiskarnir tóku lúruna.

Ég ók ekki alveg strax af stað, ætlaði að sjá hvort hann yrði ekki var. Ég hef jafnan verið fús til að leiðbeina mönnum, en ekki gert það nema beðið sé um. Ég sá hins vegar að maðurinn þrákastaði á sama blettinn og hreyfði sig ekkert, þó var þetta stór hylur.

Ég ákvað því að gera stutta athugasemd og kallaði til hans að það reyndist mér yfirleitt afar vel að færa mig niður með ánni um 1 – 2 skref eftir hvert kast. Hann tók þessu vel og færði sig neðar. En þá tók hann skyndilega að sökkva, þarna var þá svona ferleg sandbleyta að maðurinn var ósjálfbjarga og sökk jafnt og þétt dýpra og dýpra.

Ég snaraðist út úr bílnum, hljóp niður að á og öslaði út í. Stóð ekki mikið upp úr af blessuðum manninum er ég náði til hans og tókst mér eftir mikið basl að koma honum á land. Hann hefði sennilega drukknað þarna ef enginn hefði verið nálægur. Þegar við höfum jafnað okkur eftir átökin fór hann að hafa á orði að ég hefði bjargað lífi sínu. Ég vildi ekki gera of mikið úr því, því ekki er víst að hann hefði komist í lífshættuna ef hann hefði ekki hlustað á ráð mín.

MESTA VEIÐIN

Mesti afli sem ég hef veitt á einu bretti kom á land í Laxá efri þ.e.a.s. Laxá á Ásum milli vatna. Við hjónin áttum frændfólk á Orrastöðum og eitt sinn er við vorum þar í heimsókn fengum við leyfi til að renna í ána.

Ég var með flugu og konan mín með maðk. Á fimm korterum fengum við 104 urriða, frá 3/4 úr pundi og upp í þrjú pund. Margir fiskanna voru í efri þyngdarkantinum. Ég var með þrjár flugur á taumnum og var lang oftast með tvo fiska á í einu og mun oftar þrjá heldur en bara einn. Veiðin var svo mikil að við þurftum að sækja hana á traktor síðar um daginn.

Því miður nutum við ekki þessarar veiði sem skyldi, til þess voru stengurnar okkar of grófar.

SÁ „STÓRI“

Ég gat þess áðan að Norðurá væri ein af eftirlætisám mínum. Það væri því synd að segja ekki eina einustu veiðisögu þaðan.

Það gerðist fyrir nokkrum árum, að við áttum veiðileyfi, nokkrir félaga minna og ég. Einn í hópnum sem óþarfi er að nafngreina, var löngum lengi að koma sér að veiðunum, var mjög rólegur og fór sér aldrei óðslega á laxveiðum. Svo var og að þessu sinni.

Við vorum búnir að draga um svæði og vorum allir farnir til veiða áður en hann lét sjá sig.

Einn var sá staður í Norðurá sem honum var kærari en aðrir, en það var Myrkhylurinn. Hann varð útundan í skiptingunni og beið því þessa vinar míns loksins er hann mætti. Hann var ekki kominn niður að á fyrr en klukkan sjö um kvöldið, samt sem áður var hann aflahæstur um kvöldið, hafði fengið 7 laxa.

Hann lék við hvern sinn fingur um kvöldið sem von var og hafði á orði ef svo héldi áfram sem horfði, myndi þetta verða stórgóð veiðiferð.

En svo gerðist það, að næstu tvo dagana veiddi þessi vinur okkar ekki einn einasta lax og var þó veiði góð í ánni þessa daga. Síðasta morguninn átti hann svo Myrkhylinn sinn aftur og hann hugsaði því gott til glóðarinnar.

En þegar farið var að líða á morguninn hafði hann ekkert fengið og einskis orðið var. Svo fór þó að lokum að fiskur tók hjá honum og þaut sá út í stórgrýti og festi línuna. Einhverra hluta vegna taldi vinur okkar að hann væri búinn að festa í stórlaxi, og var hann nú þarna í öngum sínum.

Þá bar þarna að einn veiðifélaganna, en sá hafði verið að veiðum í Myrkhylsrennum. Sagði vinur okkar hinum farir sínar ekki sléttar og hvatti hann til liðveislu. Tók hinn vel í það og óð út í á, upp undir hendur, uns hann náði línunni af steininum. Þar með var björninn líka unninn, laxinn var enn á og kom eins og lamb á land um leið og laust var úr festunni.

Þessi fiskur var um 2 pund, það var allt og sumt. Vinur okkar var svo svekktur og reiður, að hann henti laxinum út í ána á ný með þeim orðum að hann væri ekki kominn alla leið upp í Borgarfjörð til þess að veiða svona bröndur, slíkt væri sér misboðið.

Hann veiddi ekki meira í túrnum.