AÐ VEIÐA SAMA LAXINN AFTUR.....
Veiðimaðurinn er kominn út, sá fyrsti á þessu ári og sá fyrsti undir ritstjórn Eggerts Skúlasonar. Við óskum Eggerti til hamingju með blaðið og lýsum því hér með yfir að okkur þykir hann hafa farið vel af stað. Veiðimaðurinn lengi lifi...osfrv. Það er athyglisverð grein í Veiðimanninum, sem lítur að veiða-sleppa aðferðinni.
Morgunblaðið vitnaði í grein í Veiðimanninum í stórri uppsláttarfrétt nú um helgina, frétt sem byggir á rannsóknum sem fiskifræðingar Veiðimálastofnunar, í samvinnu við leiðsögumenn, veiðiverði og fleiri, stóðu að við átta laxveiðiár sumarið 2003. Voru slepptir laxar merktir til þess að átta sig á því hversu margir endurveiddust og hve langt og/eða stutt gat liðið frá merkingu og að endurveiði. Eins, hvort að einhverjir laxar væru nógu vitlausir til að láta veiða sig tvisvar eftir merkingu. Niðurstaðan var sú að sleppingar laxa hækka veiðitölur.
Þetta er önnur þeirra tveggja kenninga sem áhangendur “veiða-sleppa” hafa lagt fram því til stuðnings að fyrirkomulagið verði tekið upp sem víðast, þ.e.a.s. að V-S tryggi meiri veiði vegna þess að laxar sem sleppt er veiðist aftur...og jafnvel aftur. Hin kenningin er náttúrulega að fleiri lifandi laxar hrygnandi að hausti tryggi vaxandi göngur og þar með meiri veiði.
Mynd eftir Einar Fal.
Þetta er náttúrulega sú kenning sem augljóst er að býður upp á hærri veiðitölur, og því koma niðurstöður rannsóknarinnar alls ekki á óvart. Á óvart kemur þó hversu mismunandi það er frá einni á til annarrar hversu laxar eru ginnkeyptir til að veiðast aftur. Það er hin kenningin, þessi með fleiri laxa og aukna hrygningu af þeim sökum sem á eftir að sanna sig, enda spilar hún saman við framleiðslugetu einstakra áa og óþekkta faktóra í hafinu. Eigi að síður er frábært að fá niðurstöður rannsóknarinnar og gaman að rýna í eitt og annað sem þar kemur fram.
Það er til dæmis merkilegt að af 80 merktum löxum í Laxá í Kjós skyldu aðeins 4 endurveiðast, eða 5% á sama tíma og af 79 merktum löxum í Hofsá skyldu 22 endurveiðast, eða 27,8%. Ámóta slappar endurveiðitölur voru í Laxá í Aðaldal og Laxá í Leirársveit, en aftur á móti voru endurveiðitölur úr Grímsá, Haffjarðará og Selá í anda Hofsártölunar, örlítið lægri þó, en þó allar yfir 20 prósentunum. Engin skýring liggur fyrir hvers vegna þessi mikli munur er á þessum ám og ljóst að kenningin um að hátt hlutfall endurveiði í Selá byggist á því að veitt sé með blönduðu agni eftir fluguveiðitíma stenst varla, því Hofsá er með hæstu endurveiðitöluna, en í henni er aðeins veitt með flugu veiðitímann á enda.
Það er líka gaman að sjá hversu misjafnir laxar eru, en það gat liðið allt frá sama degi og upp í 80 daga, tíminn sem leið frá því að þeir voru veiddir og merktir og þar til þeir gripu aftur agn. Það voru sum sé til laxar sem tóku aftur sama dag og þeir voru merktir! Spurning hvort að slíkum löxum eigi ekki að lóga fyrir vitleysuna.
Í greininni eru einnig birtar tölur um hversu hátt hlutfall laxa lifir af sleppingu og byggir þar á erlendum rannsóknum, kanadískum og norskum. Þetta hefur verið þrætuefni hér á landi og einhverjir sannfærðir um að laxinn þoli þetta alls ekki og drepist í stórum stíl. Ef íslenskir laxar eru eitthvað líkir kanadískum og norskum þá er þó líklegra að þeir lifi þetta af upp til hópa. 8,2% kanadískra laxa drápust, samkvæmt rannsókn, 12% ef árhiti var um eða yfir 18 gráður. Þetta þekkjum við hér á landi síðustu sumur, þ.e.a.s laxar áttu til að drepast ef þeim var sleppt þegar hitar voru miklir. Í Noregi hafa menn talið að 97% laxa lifi af sleppingu. Mál er að athuga hvað Norðmenn hafa gert í því að banna sleppingar eins og rætt var um í fúlustu alvöru á Stórþingi þeirra í fyrra eða hitteðfyrra. Reyndar ekki á þeim forsendum að laxinn þyldi ekki álagið, heldur af mannúðarástæðum.
Það er því óumdeilt að sleppingar á laxi auka fjölda laxa í ám síðsumars og á hausti og geta þar með aukið heildarveiði. Í rannsókninni stendur: -Slíkar niðurstöður ættu að vekja athygli veiðimanna og ekki síður veiðiréttarhafa. Eggert ritstjóri tekur undir þetta í leiðara og segir: -Þessar rannsóknarniðurstöður munu verða til þess að fleiri leigutakar og veiðiréttareigendur munu íhuga að fara þessa leið í framtíðinni. Þessi umræða á fullan rétt á sér og æ fleiri laxveiðiár munu verða eingöngu fluguveiðiár og/eða ár þar sem veiða og sleppa aðferðin verður látin gilda.
Mynd eftir Einar Fal.
Það var og.
Við segjum, það er rétt að þessar niðurstöður munu vekja athygli þó að þær komi í sjálfu sér ekki á óvart. Og, að þetta er umræða sem á fullan rétt á sér. En það er fleira sem kemur til og lýtur að veiðimönnum, en ekki veiðiréttareigendum og leigutökum. T.d. gætu veiðileyfi hækkað síðsumars og að hausti ef von er á meiri fiski, og að aukin veiðivon verði látin verja enn frekari verðhækkanir en komnar eru og þykir þó mörgum nóg komið. Einnig gætu veiðimenn talið að verð veiðileyfa ættu beinlínis að lækka ef þeir mega ekki taka fisk með sér heim. Og hvað með veiðimenn sem aðhyllast blandað agn eða beinlínis kunna ekki fluguveiði og eru ragir? Allt eru þetta spurningar sem vakna og verður kastað fram í framhaldinu. Hófsemi í veiði hefur farið eins og eldur í sinu síðustu ár, tölur yfir sleppta laxa tala þar háum rómi. Þó er aðeins lögboðið að sleppa laxi í einni á hér á landi. Á meðan þessi þróun á sér stað, jafnt og þétt, er spurning hvort að þurfi að lögbinda meira í þessum efnum, sérstaklega nú, þar sem augljós uppsveifla er komin í laxastofna.