Gengið í kringum Vífilstaðavatn
Séð yfir vatnið, til Garðabæjar og Vífilstaða t.h.
Við sögðum frá útgáfu á 25 gönguleiðum á Suðvesturhorninu, skráð af Reyni Ingibjartssyni. Fyrir utan að fá útrás fyrir útivistarþörf í gönguferðum, þá liggja margar af leiðunum nærri veiðisvæðum og veiðimenn geta orðið margs vísari um staðhætti og sögu.
Við fengum góðfúslegt leyfi hjá höfundi og útgefandanum Sölku til að birta kafla úr bókinni og völdum hring-göngu um Vífilstaðavatn, sem er eitt gjöfulasta og þekktasta silungsvatn á suðvestanverðu landinu. Kaflarnir byrja allir á nákvæmri statistík og fyrir Vífilstaðavatn hljómar hún svona:
Vegalengd: Frá bílastæði og kringum Vífilsstaðavatn, um 2,3 km.
Gönguleið: Malarstígur, malarvegur.
Upphafs- og endastaður: Áningarstaður og bílastæði við Elliðavatnsveg
Við þetta skjólhýsi vestan vatns hefst gönguferðin.
Á upplýsingaskiltum eru fuglalífi, gróðri og vatnalífi gerð góð skil. Hér má finna eyrarrósir á bökkunum og álar ganga upp í vatnið. Þá er orðið vinsælt að kasta fyrir silung í vatninu en veiðileyfi eru seld frá 1. apríl til 15. september. Botninn innan við vatnið leynir á sér og gróður er í sókn hvert sem litið er.
Vatnið er kennt við Vífilsstaði, sem þekktastir hafa orðið af heilsuhæli fyrir berklasjúklinga, sem reist var árið 1910 og var þá með stærstu byggingum í landinu. Á þeim tíma var berklaveiki á Íslandi með því útbreiddasta í Evrópu. Nú einna sjaldgæfust. Í dag er á Vífilsstöðum rekið hjúkrunarheimili fyrir aldraða.
T.v. útfall Vífilstaðalækjar, t.h. upplýsingaskilti fyrir gesti og gangandi.
Bærinn er kenndur við Vífil, leysingja (þræl) Ingólfs Arnarsonar landnámsmanns, sem fékk frelsi fyrir að finna öndvegissúlurnar við Arnarhól. Í þjóðsögum Jóns Árnasonar segir frá því að Vífill fór hvern dag upp á Vífilsfell til að gá til veðurs, áður en hann reri til fiskjar á miðinu Sviði úti fyrir Álftanesi.
Á gönguleiðinni við austanvert vatnið er farið fram hjá sumarbústað, þar sem myndarlegur skógur er. Vífilsstaðavatn er gott dæmi um svæði, þar sem vel hefur verið staðið að bættu aðgengi fyrir almenning, en verndun um leið. Var vatnið og umhverfi þess gert að friðlandi árið 2007.
Vífilstaðavatn er vinsælt til silungsveiða.
Vestan við Vífilsstaðavatn er gott bílastæði með upplýsingaskiltum og fallegu garðhúsi. Þar er líka að finna bekki fyrir teygjur eftir gönguna eða skokkið kringum vatnið. Það liggur því beint við að leggja héðan í göngu og fara réttsælis hringinn í kring. Innan við vatnsbotninn var svo áður vatnsból Garðbæinga, en nú sér Kópavogur Garðbæingum fyrir þeim ágæta drykk, komnum úr upplöndum Kópavogs. Næst tekur við malarvegur sem áður þjónaði sem vatnsveituvegur og endar við bílastæði við ós Vífilsstaðalækjar.
Þetta er auðveld gönguleið, nánast fyrir hvern sem er.
Þaðan liggur göngustígur upp á norðurenda Vífilsstaðahlíðar og að vörðunni, Gunnhildi. Það var mikil áskorun fyrir sjúklinga á Vífilsstöðum að sigra brattann og komast að vörðunni. Tækist það, voru það augljós batamerki. Ýmsir halda að nafngiftin sé komin frá stríðsárunum – Gun hill, en svo er ekki. Sagt er að Gunnhildur hafi starfað á Vífilsstöðum fyrir hernám og farið með sjúklinga upp að vörðunni. Fleiri nöfn eru á vörðunni s.s. Grímsseta, Grímssetur og Matthildur. Um hana var gerð þessi vísa:
Gekk ég upp á Grímssetu,
gettu hvað ég sá?
Mæta konu Matthildu
í möttlinum blá.
Snotur göngubrú er yfir Vífilsstaðalækinn og þá er stutt eftir af hringnum. Bryggjustúfur er þarna við vatnið og heimilislegt að líta þar við. Vífilsstaðalækur gengur undir ýmsum nöfnum á leið til sjávar og þekktastur er hann undir nafninu Hraunsholtslækur. Einnig er hann kallaður Hagakotslækur.
Öll umferð vélknúinna tækja er bönnuð kringum Vífilsstaðavatn og eins er með hesta. Hundar verða að vera í bandi, en stígurinn er opinn fyrir reiðhjólum. Fyrir fáum árum var hér engin greið leið. Nú er straumur af fólki flesta daga. Margir skokka og hundarnir eru vinsælir göngufélagar.