Meira um stórlaxaumræðuna
Þórarinn Sigþórsson að þreyta stórlax í Blöndu í vor. Mynd Ingi Freyr Ágústsson.
Það er enginn vafi á því að víða eru stórlaxastofnar illa haldnir og stórlaxar orðnir afar fáliðaðir miðað við það sem var áður. En töflurnar sem við sögðum frá og birtust á http://www.vatnsdalsa.is/ hafi leitt af sér ýmsar athugasemdir og vangaveltur. Mikilvægt er að sem flest sjónarmið fái notið sín.
Eins og fram hefur komið þá hófst þessi umræða þegar veiðimenn sem opnuðu Blöndu drápu stórlaxa sem þeir veiddu. Slíkt er heimilt í Blöndu og voru birtar myndir af þeim sem fóru fyrir brjóstið á mörgum og leiddu af sér að “ákall” kom frá VMSt um að veiðimenn hlífðu stórlaxi þar sem hann væri í útrýmingarhættu.
Af því að við erum að tala um Blöndu, þá skulum við halda okkur við Blöndu. Við sögðum frá framlagi Þorsteins Hafþórssonar á http://www.veidi.is/ í fyrri frétt, en það sem hann sagði var þetta: “Blanda var veidd með húkki fyrir 1986 og voru drepnir 56 laxar á dag í 75 daga samtals 4200 laxar 0g var meðalþungi um 4.5 kg svo eftir virkjun datt veiðin niður en hefur verið jafnt og þétt að aukast. Ég hef veitt í Blöndu í 28 ár og hefur mér fundist hún halda sínum stórlaxastofni vel og þemað er ca svona. stórlaxasumar í 1 ár, blandað í 2-3 ár smálax í 2 ár og svo bland í 1-2 ár og svo stórlaxasumar. Mér eldri menn á Blönduósi bentu mér á þetta munstur svo af hverju að breyta því sem er í jafnvægi ég bara spyr?“
Þórarinn að sleppa stórlaxi í Blöndu 2009. Mynd Ingi Freyr Ágústsson.
Þórarinn Sigþórsson tannlæknir var einn þeirra sem lá undir ámæli fyrir stórlaxadráp og hann svaraði ákalli framkvæmdastjóra VMSt fullum hálsi. Hann benti í grein í Mogganum á það að á árunum 2000 til 2009 hefðu veiðst 3.772 stórlaxar í Blöndu og meiri hluti þeirra, eða 2.212 á árunum 2005 til 2009, sem benti ekki til þess að stórlaxi færi hrakandi í ánni. Einn þeirra sem við heyrðum í í dag var einmitt Þórarinn og endurtók hann þessar tölur, sagði þær beint upp úr veiðiskýrslum, og benti um leið á að súluritin sem birtust á http://www.vatnsdalsa.is/ væru afar villandi þar sem þau væru sett upp til að sýna hlutfall stórlaxa af heildarafla, ekki fjölda þeirra í afla frá ári til árs. „Hlutfall og fjöldi eru tveir algerlega ólíkir hlutir og það er beinlínis rangt og villandi að setja þetta svona upp. Þú getur verið með einhvern X fjölda stórlaxa sem gefa þeim t.d. 30% hlutfall á móti veiddum smálöxum á sama sumri, en næsta ár eru kannski fleiri eða jafn margir stórlaxar í aflanum en smálaxarnir miklu fleiri, þá er hlutfallið orðið lægra á svona súluriti þó að stórlaxarnir séu fleiri eða jafn margir. Þetta eru ekki ásættanleg vinnubrögð að mínum dómi,“ sagði Þórarinn og tók það skýrt fram að hann væri í sjálfu sér hlynntur friðunaraðgerðum gagnvart stórlaxi , en þær þyrftu að eiga við á hverjum stað og vinnubrögðin að sama skapi trúverðug.
Lax tekur fluguna í Blöndu. Mynd Jón Eyfjörð.
Það var og. Kannski er bara allt í lagi með Blöndu? Kannski er Blanda gott dæmi um að best er að sleppa alhæfingum og taka beri hvert einstakt svæði til skoðunar. Það er náttúrulega alkunna að það er einkum Vesturlandið sem hefur misst mest af stórlaxinum. Stofnar þeirra hjara betur við norðan heiða.
En við heyrðum ýmis viðbrögð í dag úr ýmsum áttum og sumt af því passar vel inn í þessa umræðu. Eins og t.d. að Íslendingar verða að vanda vinnubrögðin í tengslum við stórlaxavernd og fyrirkomulagið „veiða-sleppa“ almennt og yfirleitt, því sumir trúa því að þess sé ekki langt að bíða að erlend umhverfisverndarsamtök átti sig á því verið sé að veiða til að meiða hér á landi, að menn séu að veiða einungis til að leika sér! Og þá er ekki verið að fara í manngreiningarálit með veiðimenn og hófsemdarveiðimenn sem drepa þaðs em þeir geta torgað settir á sama pall og púrítanar í hópnum sem sleppa öllum feng sínum.
Víða er nefnilega ekki litið á veiði sem veiði nema að veiðin snúist um að fara heim með afla í soðið. Fyrir ekkert allt of mörgum árum var það vissulega hin viðtekna skoðun hér á landi í veiðimannaþjóðfélaginu. Í Sviss er V-S bannað. Þar er engin laxveiði, en það skiptir ekki máli, viðhorfið er fyrir hendi og praktíserað í silungsveiði og víða í nágrannalöndum Sviss höfum við heyrt að sveitastjórnir hafi lagt á sams konar boð og bönn.
Andrés Eyjólfsson frá Síðumúla sleppir ca 11 punda hrygnu í Þverá á dögunum. Umdeilt? Greinilega.....
Og fyrir skemmstu munaði minnstu að samþykkt yrði bann við V-S á norska þinginu! Í Bandaríkjunum er það til að farið sé að banna ákveðna taumþyngdir, til þess að menn séu ekki allt of lengi að þrælast með fiskinn á króknum! Og í Evrópu hafa nýlegar rannsóknir sýnt að fiskar hafa vissulega tilfinningu og framhaldsrannsóknir miða nú að því að útlista eins nákvæmlega og frekast er kostur hvernig fiskarnir upplifa þær tilfinningar. Þar með fýkur út um gluggan mítan um að fiskar finni ekki til og viðbrögð þeirra á önglinum séu blind eðlishvöt.
Það er ekki út í hött að ætla að þegar sé kominn skriðþungi sem velti æ hraðar í áttina til umhverfisverndarsamtaka sem gætu gert mönnum virkilega lífið leitt. Nema að vinnubrögðin séu vönduð. Nú eru umbrotatímar, V-S færist í vöxt, bæði sem nokkurs konar lífsstíll hóps veiðimanna og sem verndartæki fyrir stórlaxa. En ef að við vöndum vinnubrögðin og látum hófsemi í nýtingu vega skynsamlega á móti V-S sem er í hugum sumra nánast ofstæki í einstökum tilvikum, þá gefum við síður höggstað á okkur út á við.
Það skal tekið fram í lok þessa pistils, að hér höfum við skráð hugleiðingar og skoðanir ýmissa viðmælenda okkar, án þess að taka afstöðu sjálfir. Það er engin ástæða til að nafngreina viðmælendur okkar sérstaklega, þeir standa eflaust flestir eða allir fyrir ákveðnum hópum í stóra stóra hópnum sem eru veiðimenn af öllum stærðum og gerðum. Sá lærdómur sem við drögum af deginum er, að eins og svo oft áður, þá eru hlutirnir ekki aðeins svartir eða hvítir. Þeir geta verið í öllum mögulegum litum þar á milli líka og oft þarf að mörgu að hyggja ef vel á að fara.