Dimma, Vatnsvatn og Vatnsendavatn
Veiðimaður að landa urriða að vorlagi í Höfuðhyl í.......Dimmu! Mynd Heimir Óskarsson.
Við vorum að gramsa í bókum, Elliðaárbók Guðmundar Daníelssonar og Seið Lands og Sagna eftir Gísla Sigurðsson, og fundum dálítið um efsta hluta Elliðaána sem okkur þótti athyglisvert.
Veiðimaður á leið til bílastæðis með afla af "Engjunum". Elliðavatnsbærinn, sem er í baksýn stóð áður við austurenda Vatnsvatns. Mynd Heimir Óskarsson.
Samkvæmt þessum heimildum þá hefur margt breyst við efri hluta Elliðaána í tímans rás, einkum þó eftir að áin var stífluð árið 1924. Fyrir daga stíflunnar var Elliðavatn miiklu mun minna og hinar svokölluðu Elliðavatnsengjar voru þá á þurru. Þær eru nú á kafi í vatni og finnast þar margir gjöfulir veiðistaðir. Helluvatn var bara Helluvatn, en Elliðavatn var tvískipt, austara vatnið hét Vatnsvatn og stóð Elliðavatnsbærinn við austurenda þess. Síðan kom mjó tota og síðan tók við Vatnsendavatn. Voru vötn þessi álíka að stærð, en Elliðavatnsengjarnar á að giska stærð þeirra beggja samanlögð.
Myndin er tekin af Suðurárbrúnni og sá hluti Elliðavatns sem þarna sést er að mestu Elliðavatnsengjar, þarna var sem sagt að mestu þurrt forðum. Mynd Heimir Óskarsson.
Áin Dimma rann þá úr norðurenda Vatnsendavatns og þar sem stíflan stendur nú, er Dimma einmitt upphaf Elliðaána eins og laxveiðimenn nútímans þekkja hana, með laxastiga og hinum fræga Höfuðhyl. Hins vegar er Hólmsá sem rennur meðfram Rauðhólum og fellur nú út í Elliðavatn. Fyrir daga stíflunnar sveigði hún hins vegar til vesturs og rann samhliða Dimmu alveg niður undir Selás. Þar sameinuðust þær og hétu þar eftir Elliðaár.
Í raun er engin ástæða til að ætla að áin neðan við stífluna heiti ekki lengur Dimma. Hólmsá er hins vegar horfin úr samhliða farvegi sínum eftir stíflugerðina, spræna nokkur fellur þar og fer út í Dimmu/Elliðaárnar í beygjunni neðan við brúna neðan við Höfuðhyl.