Lax eða sjóbirtingur?
Hér er fiskurinn. Lax eða birtingur? Hoplax eða nýgenginn?
Það vakti að vonum talsverða athygli þegar VoV greindi frá nýgengnum lúsugum laxi úr Eystri Rangá um miðjan apríl í fyrra. Steinar Karl Kristjánsson lenti í skrýtnu ævintýri núna í vor og var við „ónefnda á“ í Borgarfirði. Vafi lék á því hvort hann hefði veitt lax eða birting, en dæmi hver fyrir sig.
Frásögn Steinars er eftirfarandi: „Þannig er mál með vexti að í vor, kringum 27. Apríl, að mig minnir vorum við félagarnir við veiðar í á í Borgarfirðinum. Uppistaða aflans á þessu svæði er oftast 1-2 punda sjóbirtingur á þessum tíma en þennan morgun var rifið all hressilega í hjá mér og eftir dágóða stund kom á land 6 punda bjartur fiskur sem menn voru ekki á eitt sammála hverrar tegund var. En þessi fiskur var svo stimplaður sem birtingur sökum dagsetningar. Því næst rakst ég á grein á vefnum sem fjallaði um hvernig mætti þekkja lax og birting í sundur og kom mér þá margt á óvart þegar mynd af fisknum var skoðuð. Þar var talað um 2 hluti sem væru alveg borðliggjandi
1. Kjaftvikið á urriða nær töluvert fyrir aftan auga (í lóðréttri línu) en er alveg í beinni línu á laxinum
2. Sporðurinn á Urriðanum er alltaf beinn en er „V-laga“ á laxinum
Hér liggur fiskurinn á bakkanum.
Einnig er svo talað um að doppurnar á urriðanum eru á öllum fiskinum en oftast bara fyrir ofan miðlínu á laxi, sérstaklega er samt sagt að til séu laxar með doppur undir miðlínu.“
Hér er sá lúsugi úr Eystri Rangá í fyrra vor.
Steinar gat þess enn fremur að fiskurinn hafi ekki verið með lús, en eins og sjá má af myndunum er ekki umhoraðan fisk að ræða. Sá lúsugi í Eystri Rangá í fyrra var grennri í holdum en þessi. Menn fóru strax að ráða í laxinn í fyrra og telja hann einhverskonar afsprengi hinna miklu gönguseiðasleppinga sem hafa verið á Rangársvæðinu síðustu árin. Enda leið ekki á löngu uns við heyrðum í Einari Lúðvíkssyni umsjónarmanni Eystri Rangár sem taldi sig geta staðsett laxinn í ákveðna tilraunasleppingu sem var smá í sniðum. En ekki er svoleiðis baklandi til að dreifa í „ónefndri á“ í Borgarfirði.
Við báðum Guðna Guðbergsson sérfræðing hjá Veiðimálastofnun að skoða myndirnar og segja okkur skoðun sína. Hann svaraði okkur með þessum orðum: „Ég á erfitt með greininguna svona á færi á mynd. Skil reyndar að einhverjir hafi verið í vafa. Það væri í raun nauðsynlegt að fá að sjá lengd á kjálkum, fjölda tanna, hreisturplatna, skúflanga og tálknboga til að fá þetta beint. Hreistur er oft einnig notadrúgt til að greina tegundir skv lífsferli. Það eru einnig til blendingar af laxi og silungi sem hafa einkenni beggja tegunda. Af myndinni að dæma er þessi fiskur ansi hoplaxalegur en eins og ég sagði er greiningin nærri ómöguleg með vissu.”
Svo mörg voru þau orð Guðna Guðbergssonar og geta nú lesendur sjálfir kveðið upp um það hvaða fiskur þeir halda að þetta sé. VoV álítur þetta vera lax. Ef um hoplax er að ræða, þá er það feitasti hoplax sem við höfum augum litið. En þetta er ljósmynd og kannski erfitt að segja með vissu eins og Guðni segir. En hitt er víst, að sumir eru með kenningar um að í einstökum ám sé hoplax kominn í æti snemma vors áður en hann gengur til sjávar, þannig hefur Pétur Pétursson leigutaki Vatnsdalsár sagt okkur frá því að þegar bændur veiddu ennþá í net á vorin í Húnavatni hefðu þeir iðulega fengið smálaxa sem voru í svo góðumholdum að þeir héldu þá vera nýgengna. Þar sem þessi veiðiskapur fór fram í mai þá þótti það samt með ólíkindum og hálf langsótt þrátt fyrir allt. Skýring Péturs og bænda er sú að laxar þessir hafi verið hoplaxar, en þeir hefðu verið í svo góðu æti í Húnavatni að það sá ekki á þeim hin minnstu merki um hor.
En í hvaða æti gæti lax í borgfirskri á verið í aprílmánuði? Kannski hornsílatorfum? Kannski var þetta hoplax sem tók ekki þátt í hyrgningu haustið áður, kom seint og brenndi því litlu spiki og dormaði síðan í kuldanum næstum jafn feitur og hann var þegar hann kom í ána? Alla vega fæst varla óyggjandi svar héðan af, því Steinar og fjölskylda hans munu hafa gert þessum ”fiski” góð skil á sínum tíma.
.JPG)
