MEIRI VANGAVELTUR UM LÝS OG LÍFDAGA LAXFISKA
Það er lengi hægt að velta sér uppúr laxa-silungamálum, hvað þessir fiskar eru að bardúsa, hvert þeir fara, hvenær þeir fara og hvað þeir eru að flakka yfirleitt, sbr. greinin í gær þar sem við veltum upp lífdaga lúsa og litarhætti laxa. Haraldur Eiríksson þjónustufulltrúi hjá SVFR og einn reyndasti stangaveiðimaður af yngri kynslóðinni lagði orð í belg eftir greinarstubbinn í gær.....
“Í sambandi við vangaveltur um laxana með lús á Vötn og veiði er ekki úr vegi að koma einu að. Meðfylgjandi er mynd af laxi úr Fnjóská sem tekinn var í byrjun september. Fiskurinn var lúsugur, mjög þunnur, alltof langur, dökkur á baki og með ansi veglegan kjaft. Er við ræddum málin voru Akureyringarnir alveg klárir á því hvað hér væri á ferðinni. Tveggja ára lax sem gengið hafði niður um vorið eftir vetursetu, og aftur upp í ána um haustið eftir stutta næringarferð til hafs. Laxinn á myndinni er afskaplega þunnur, þrátt fyrir að vera nýgenginn og vóg aðeins um ellefu pund...Nógu fjandi var hann þó erfiður í taumi, þungur en stökk aldrei,” sagði Haraldur.
Haraldur Eiríksson og jah, okkur sýnist hinn vera Pétur Brynjólfsson, með laxinn sem Haraldur nefnir í frásögn sinni.
Laxar sem hrygnt hafa áður eru kannski ekki margir miðað við allan fjöldann, enda er talið að flestir laxar lifi aðeins af eina hrygningu, en sem betur fer eru dæmi um tvær og stöku laxar eru sérlega langlífir og lifa enn lengur og hrygna jafnvel í þriðja skiptið. Það mun þó haft fyrir satt að það sé afar sjaldgæft. Ritstjóri þessa vefs hefur nokkrum sinnum séð slíka laxa, veitt m.a. sjálfur fáeina í gegnum tíðina. Einn t.d. í Reykjadalsá í Borgarfirði fyrir allmörgum árum. Hann var slétt 11 pund, langur, þunnur, dökkur á baki og....lúsugur. En hann var ekki bara með sjólús, heldur var hann líka illa haldinn af tálknlús. Undirritaður hefur staðið í þeirri trú að laxar fái tálknlúsina í fersku vatni og tilvist þeirra sé ein af vísbendingunum um að þeir hafi verið áður í fersku vatni.
Ekki verður það þó staðfest af orðalagi í bókinni “Fiskar í ám og vötnum” eftir þá Guðna Guðbergs og Þórarinn Antonsson sem við vitnuðum í í gær vegna sjólúsar. Um tálknlúsina stendur: “Tálknlýs eru ummynduð krabbadýr sem lifa sníkjulífi á tálknum laxfiska. Stundum festa þær sig líka í góm fiskanna. Hér á landi er ein tegund í silungi og önnur á laxi. Venjulega veldur tálknlús ekki dauða nema fiskurinn sé veikur fyrir af öðrum orsökum, en hún getur háð fiskinum töluvert. Tálknlýs eru og algengar í gömlum silungum.”
Björn Blöndal skrifar um þessa þunnu dökku laxa. Þó ekki hafi verið fiskifræðingar og Veiðimálastofnun á hans tíma voru menn búnir að finna út að þetta væru laxar sem höfðu hrygnt áður og voru að koma í annað sinn í ána. Þeim var lýst mjög á sama veg og hér hefur verið gert, langir, þunnir, þéttdílóttari en venjulegir laxar og með lús í tálknum. Hann kallaði þessa laxa “langa laxa” og segir að þeir hafi gengið undir því nafni í sinni sveit.
Stundum hefur það heyrst að menn telja að lax sem lifir af hrygningu haldi til sjávar að vori og komi ekki aftur fyrr en árið eftir. Hitt er hins vegar algengt að laxinn komi aftur í ána í annað sinn sama árið og hann gekk til sjávar eftir fyrstu hrygningu. Til gamans skal rifjuð upp lítil tilraun sem þeir félagar Haukur Geir Garðarsson og Ólafur Johnson gerðu í Laxá í Leirársveit um árið. Þeir fóru að vorlagi og veiddu nokkra hoplaxa sem þeir merktu. Mest var þetta til gamans gert og ekki sérlega mikil vísindi, til þess voru laxarnir of fáir. En það skemmtilega var, að einn þessara laxa endurveiddist þá um sumarið. Hafði hann verið tæplega 3 pund þunnur og slæptur um vorið, en var orðinn tæp 6 pund um sumarið.....en þunnur og dekkri en venjulegur lax. Samkvæmt þessu þyngjast þeir laxar ekkert sérstaklega mikið sem koma strax aftur í ána sama árið og þeir gengu til sjávar eftir hrygninguna.
.JPG)
