Straumu kynnst við allar aðstæður
Kastað í Sjávarfossinn. Mynd HB.
Íslenska stangaveiðiárbókin Vötn og Veiði kemur nú út enn og aftur og er full af athyglisverðu efni að vanda. Meðal annars eru frásagnir af reynslu okkar af einstökum veiðisvæðum. Við gerum m.a. stans við Straumfjarðará og birtum hér frásögn af þeirri reynslu.
Áður en við rennum út Straumfjarðará, þeirri fallegu perlu á Snæfellsnesinu, er rétt að leiðrétta dálitla skekkju sem birtist í bókinni. Þar segir að Strauma sé þriggja stanga á, en í raun og sannleika er hún fjögurra stanga á og leiðréttist það hér með með þá von í brjósti að þessi innsláttarvilla hafi ekki spillt neinu fyrir leigutökum árinnar. En hér er textinn:
Straumfjarðará er meðalstór bergvatnsá á sunnanverðu Snæfellsnesi eins og flestir stangaveiðimenn vita mæta vel. Hún kemur að hluta til úr því fallega fjallavatni Baulárvallavatni, þar sem undarlegir atburðir gerðust forðum daga, en síðan tínast til hennar alls konar sprænur og lækir sem klára smíðina og útkoman er Straumfjarðará, einstaklega vinaleg og falleg laxveiðiá með bleikjuvon á neðstu svæðum.
Sá fyrsti kominn á land. Þessi fluga heitir víst Dreka Snælda. Mynd gg.
Þetta er fjögurra (ekki þriggja eins og segir í bókinni!) stanga á, sem verður kannski frekar þungt þegar áin er vatnslítil í þurrkum, en annars í lagi. Nýtt og glæsilegt veiðihús stendur skammt frá bænum Dal, en þar búa einmitt umsjónarmenn árinnar, hjónin Katrín Ævarsdóttir og Ástþór Jóhannsson. Þau hafa haft ána á leigu hin seinni ár í samvinnu við Konráð Jónsson í Litrófi og þannig tengist ritstjóri þessarar bókar þessari á og umræddu fólki, að fyrir all mörgum árum tóku þau í sínar hendur útgáfu á einmitt þessari bók.
Mér hefur tekist að koma þarna þrisvar í hálfa daga í gegn um árin, og í haust kom lottóvinninur: Að veiða í ánni í 3 daga eftir útselda veiði og á undan bændadegi. Hafa ána prívat, með það fyrir augum að taka myndir og skrifa um reynsluna af henni í þessa bók og kannski tímaritið okkar seinna.
Þetta var „hálfur-heill-hálfur“ pakki þar sem seinni hálfi mátti dragast til kvölds vegna þess að það var enginn að koma í ána fyrr en morguninn eftir. Þetta endaði á föstudegi og síðan mátti koma og veiða á mánudeginum einnig ef uppá vantaði myndefni, upplýsingar eða eitthvað skemmtilegt til að skrifa um.
Þarna hefur eitthvað gengið á, einhvern tímann!
Fyrri pakkinn var rétt fyrir 20.9 og má segja að allur gangur hafi verið á skilyrðum. Fyrsti dagurinn með norðan roki og kulda í vatnsleysi. „Heili“ dagurinn í sól og hægviðri og mjög svo hlýnandi veðri. En þá um kvöldið var að draga upp og „seinni morguninn“, sá er mátti standa fram eftir degi var ausandi rigning og áin að vaxa, sem er kannski ekki besta uppákoman. Betri þó en rok og kuldi í vatnsleysi. En þetta þýddi, að mánudagurinn, sem einnig var í boði, myndi að líkindum bjóða upp á Straumu með góðu vatni og sjatnandi eftir rigningarnar. „Þetta er háskatími,“ sagði Ástþór og átti við að það vissi enginn á hverju mætti eiga von þegar komið væri á seinni hluta september. En það má kannski segja um allt sumarið í raun og veru.
Fyrsti dagurinn var sólríkur en kaldur. Hvasst af norðri og mjög lítið vatn í ánni. Gluggaveður, og það var rennt úr einum hyl í þann næsta og m.a. gengið frá veiðihúsi upp í Efri Ármót. Þar upp frá sást lítið af fiski, en þar fyrir ofan var mun meira. Meðan enn skein sól var haldið upp í Rjúkanda, en samkvæmt veiðibók hafði hann haldið þokkalegum dampi og gefið einhverja laxa. Kannski að hreyfingin á vatninu næði að gera lítið úr vatnsleysi og mögulegum súrefnisskorti á neðri stöðum árinnar? Allt um það, þarna voru vísindin einföld og nánast furðuleg. Að þræða ána inn á hálfgerðan skáp þar sem vestasti hluti fossins húrrar niður í sitt ker, mjótt ker sem rennur svo til strax með látum fyrir klapparnef og niður í rennuna sem safnar mestu af fossvatninu. Í Rennunni lágu nokkrir laxar sem hlutu að sjá til ferða minna og ég ákvað að kasta nokkrum sinnum á þá til vonar og vara. Ekki hreif það þannig að næst var að ganga inn í skápinn og kasta upp í hvítfyssið og draga svo hratt til baka, því ella skutlar straumurinn flugunni upp í klettsræturnar á svipstundu. Best að hafa þarna sökktaum og þunga túpu geri ég ráð fyrir. Kannski virkar annað, en þetta virkaði fyrir mig! Öllum á óvörum, og sjálfum mér mest, var rifið í fluguna, koparlitaða „Dreka Snældu“, tommulanga og það bar ekki á öðru: Hann var á.
Þessi kom út úr skápnum og greip þýska Snældu.
Þetta var ekki eftirminnileg glíma, enda laxinn ekki stór, einhvers staðar á bilinu 4,5 til 5 pund, langur og mjór og smávegis leginn. Fallegur samt eins og allir laxar. Það dugði þó ekki til að bjarga lífi hans, alvarlegur skortur á laxi í kistunni heima kom í veg fyrir það.
Hvernig sem á því stóð, þá kastaði ég ekki aftur í skápinn. Undirmeðvitundin kannski talið það vonlítið, en ég spyr mig í dag hins vegar: Hvað vitleysa var nú þetta?
Mikið er fallegt í gilinu hjá Rjúkanda. Og enn fallegra þegar búið er að landa þar laxi. Og enn fallegra þegar rölt er stuttan spölinn niður í Gíslakvörn. Fluguveiðistaður af guðs náð og þó að vatnsleysið væri alvarlega að hrjá ána, beið maður eftir töku í hverju kasti. Laxar stukku hér og þar, en engin var takan. En gaman var þetta!
Ég vildi nú niður í Sökkur og Sjávarfoss. Frúin búin að elta mig samviskusamlega til þessa og reyna eina og eina flugu, með hálfum huga þó. Hún er aðallega í stuði þegar vonin er mikil og góð. Hún elti mig þessa 2-300 metra frá enda slóðans að Sjávarfossi, en er hann reyndist steindauður, þótti henni of kalt að elta mig niður í Sökkur. Alveg óvart var prjónadótið í bílnum og hreiðraði hún um sig þar.
Einn fallegur á Black and Blue keilutúpuna.
Ég labbaði niður í Sökkur. Nokkrum árum áður hafði ég gert það sama viku af júlí. Var þá að vígja nýja Sage sexu og þar sem áin var vatnslaus og erfið, hugsaði ég mér að reyna við sjóbleikjuna. Var því með Mýslu og 7 punda taum þegar ég gekk fram á virkilega veiðilegan streng nálægt Neðri Nethamri. Setti í og landaði tveimur tæplega 3 punda bleikjum uppi í streng, en þegar ég kom niður á hægara vatn setti ég umsvifalaust í þrjá nýgengna laxa, alla á Mýsluna. Missti tvo þeirra í löndun, en náði þeim þriðja. Þetta voru allt nákvæmlega eins laxar, allir um 6 pund. Hvílík vígsla ánýrri stöng.
En ég sá fljótt að allt var breytt þarna niður frá. Bakkahylurinn neðan við Neðri Nethamarinn horfinn og áin þess í stað í grunnum og breiðum strengjum. Einn þeirra, rétt ofan við efsta hlutann af Sökkum, þótti mér þó bleikjulegur . Ég var með bleikan þyngdan Nobbler númer 10 á flotlínu og það bar ekki á öðru, þarna var fiskur. Bleikja elti og reif tvisvar í. Síðan festist ein og henni náði ég, 1,5 punda fiski. Eitt högg enn þar sem fiskurinn festi sig ekki og ég fékk á tilfinninguna að ég væri með of stóra flugu. Þeir voru ekki að festa sig! Ég valdi því örsmáa brúna keilutúpu í einhvers konar Franceslíki, með öngla númer 16. Byrjaði með þessum dverg efst og veiddi mig niður. Í miðjum streng kom sprengitaka og 3-4 punda sjóbirtingur rauk af stað í loftköstum. Hann fór af í um það bil fjórða stökki, ég reif fluguna upp í fússi og þvældi henni rakleiðis út aftur og hún var negld um leið. Á sama bletti. Þessi hékk á og dansaði líka um allt, meira í loftinu en neðan vatnsborðs. En þessi var samt miklu minni, einhvers staðar á bilinu 1 til 1,5 pund.
Og þar með datt allt í dúnalogn á þessum stað og ég varð ekkert meira var við fisk á þessu Sökkurölti. Á leiðinni til baka fylgdist ég með dílaskarfi sem flaug ýmist upp ána eða niður eftir aftur. Ég fór örugglega í taugarnar á honum, silungur að ganga og enginn friður fyrir tvífætlingnum!
Það var farið að kvölda þegar ég kom í bílinn og frúin enn að prjóna. Orðið afar kalt. Grillið beið.
Horft upp með á frá Grænabakka.
Nýr dagur. „Heili dagurinn“. Enn skein sól í heiði, en nú var norðan garrinn dáinn og komin hæg breytileg átt og jafnvel logn af og til. Hitinn alveg 14-15 stykki. Það var farið seint á lappir og ekkert hlé tekið. Hætt snemma. Dagurinn fór í að fara hingað og þangað, en nú var engin taka í fiskinum. Í hægviðrinu varð okkur þó ljósar hversu drjúgmikið var af laxi í ánni. Nánast alls staðar voru að minnsta kosti nokkrir laxar og sums staðar mjög margir. Við eyddum löngum tíma í að aka niður eftir og fara aftur í Sjávarfoss og Sökkurnar.
Skarfurinn var þar enn þá, en ekki silungurinn. Fuglalíf ennþá furðu fjölbreytt. Mikið gæsagarg og stórir hópar að fljúga í austri. Tjaldar, hettumáfar, skrækar vetrarlóur, sandlóuhópur þaut fram hjá, stelkur gjammaði einhvers staðar og af holti einu lyfti sér haförn og flaug með luralegum vængjatökum í vestur. Maður er alltaf jafnundrandi á stærðinni.
En þetta var ekki mikill veiðidagur. Fiskur tók alls ekki. Enn beið grillið og nú var setið úti í veðurblíðunni um kvöldið, eða þar til að það dró hratt upp, dimmdi og fór að rigna. Um nóttina rigndi talsvert og um morguninn hafði áin lyfst nokkuð. Ekki mikið, en þó aðeins. Var þó alveg ljóst að enn myndi bæta í hana og samkvæmt spánni var vatnsveðrið rétt að byrja. Þennan morgun þræddi ég helstu staði, Rjúkanda, Gíslakvörn, Teighúshyl, Svartabakka, Nýjubrú og Húshyl, auk þess sem ég leitaði einhverra staða aðeins neðar sem Ástþór taldi að gætu lúrt á fiski. Ekki gekk það nú eftir, en skápurinn góði í Rjúkanda skammtaði einn í viðbót, fallegan 5 punda lax, að þessu sinni á þýska Snældu. Það var ansi hreint mögnuð stemmingin þegar laxinn var þreyttur þarna í þessu magnaða landslagi, því þokumistur lá yfir efst í gilinu, næstum huldi efstu klettana, en þar uppi sát hrínandi fálki og fylgdist grannt með!
Þessu lauk uppúr hádegi og miðað við aðstæður voru aflabrögð með ágætum og mikið hafði dvölin við þessa perlu verið yndisleg! Og mánudagurinn var eftir, þessum pakka lauk á föstudegi.
Helgin leið og snemma á mánudagsmorgni ók ég einn míns liðs vestur á Snæfellsnes. Það var búið að rigna rækilega á Suðvesturhorninu, en er ekið var vestur Mýrarnar kom á daginn að vætunni var rækilega misskipt. Ég átti góða vini og veiðifélaga sem voru að dorga í Álftá á þessum sama tíma og þar var allt skraufþurrt og áin enn vita vatnslaus! Eftir því sem vestar dró var þó ljóst að vestari hluti nessins hafði fengið góða rignignargusu. Og þar gekk enn á með hressilegum skúrum.
Hér er Ástþór leigutaki ásamt barnabarni við Hýrupoll. Í baksýn glittir í glæsilegt veiðihúsið.
Skammt austan við Vegamót lá nýdauður smyrill í vegakantinum. Fleygur ungi frá vorinu. Eflaust verið að veiða og flogið á bíl.
Og það var allt annað að sjá Straumu núna! Gott vatn, miklu meira en fyrir helgi, örlítill grágrænn litarkeimur og sjatnandi vatn eftir miklar dembur. Nú skulfu hendur þegar sett var saman. Gamla Sage áttan með flotlínu og hálfrar tommu Black and Blue með keilu, flugu sem ég skipti stundum aldrei út heilu veiðitúrana þegar skilyrði eru rétt! Og síðan gamla Orvis nían, sem var gerð út með sökktaum og þýskri Snældu. Sú stöng var síðan aldrei dregin fram í þessari umferð því flotlínan með B&B keilunni var málið og kom ekki á óvart.
Reyndar var ekkert málið í Rjúkanda að þessu sinni. Líklega komið of mikið vatn fyrir hann. Engin taka í skápnum núna og löxum hafði mikið fækkað í rennunni. Stór laxaflekkur var hins vegar komin á breiðuna rétt þar fyrir ofan þar sem maður veður yfir til að veiða Rjúkandi. Erfitt að kasta á þá laxa án þess að þeir kæmu auga á mann, enda kom fljótt rót á þá.
Gíslakvörn hafði verið girnileg fyrir helgina, en núna var hún guðdómleg. Tvær hraustlegar tökur þar, önnur neðarlega og sú seinni nánast niður á harðabroti, og tekist á við þá báða, en báðir hristu sig af! Þetta var ekki að byrja nógu vel. Hvað næst? Þegar stórt er spurt er stundum fátt um svör, en ekki í þetta sinn. Allt í einu æpti Svartibakki á mig. Hann var flottur vatnslítill, en hvernig væri hann núna? Í stuttu máli guðdómlegur líka og hér tók ég þrjá í beit, ca 3,5, 5 og 6,5 punda laxa. Alla á B&B keiluna.
Í einhverjum æsingi skellti ég nú skotthurðinni á jeppanum á vísifingur hægri handar þannig að úr varð talsverður áverki. Blæddi þó nokkuð og bólgnaði hressilega þannig að ég hélt upp í hús og kom nú pása á meðan ég bjó um sárið og róaði mig aðeins niður. Ég var ekki að geta verið þarna við ána allan daginn og það var bara í fínu lagi því gamla góða sadda tilfinningin gerði nú vart við sig. Það var stutt í að þetta yrði svo gott að það yrði erfitt að gera það betra. Ég átti samt eftir að reyna þrjá staði, Nýjubrú, Raflínustreng og Grænabakka. Svo langaði mig líka að kasta aftur í Gíslakvörn og Svartabakka. Þetta var of gaman til að hætta hvað sem bólgnum fingrum viðvék.
Enn gekk á með hraustlegum skúrum og fagurskapaðir regnbogar voru hluti af upplifun dagsins. Ótrúlega falleg sjón að sjá 200 grágæsir í oddaflugi undir háboganum.
Efst í Nýjubrú, á brotinu fyrir ofan brúna, kom smálax, virkilega lítill tittur, kannski 2 punda, í fluguna en festi sig ekki. Síðan stökk hann viðstöðulaust á meðan ég reyndi árangurslaust um hríð bæði efst í hylnum og niður fyrir brú. Laxar stukku viðstöðulaust við eystri stólpann, beinlínis beint undir brúnni, en tóku ekki. Svona staðir eru ekki mér að skapi, bílar að aka yfir af og til og svo þarf að gæta þess að lemja ekki flugunni í brúarstólpa! Þetta er þó oftast nær nokkuð góður veiðistaður og líklega er alltaf gaman þegar vel veiðist. Ég hefði ábyggilega verið gríðarlega hrifinn af þessum óvenjulega veiðistað ef ég hefði sett í fisk í honum, hvað þá landað honum. En það er önnur saga því það þarf að bíða betri tíma.
Þessi staður mun heita Grænistrengur.
En rétt þarna fyrir neðan er Raflínustrengur sem hafði ekkert gefið allt sumarið, þangað til á bændadeginum um helgina. Hefur sennilega ekki haft nægilegt vatn, en mér leist staðurinn veiðilegur og fljótlega eftir að ég fór að kasta stökk lax. Einmitt þar sem ég hafði ímyndað mér að gæti verið laxalægi, í smá straumtagli út af steini sem bólgnaði af, en stóð þó ekki uppúr. Stutt frá landi. Rétt neðan við raflínuna kom síðan þung taka og lax sem var augljóslega „tveggja ára“ og það í stærri kantinum, 13 til 15 punda, reif sig af stað, hristi sig og skók hausinn. Hann kom upp og buslaði, jós vatni í allar áttir, og ég sá að þetta var hrygna. All hressilega legin. Ég var varla búinn að ljúka kyngreiningunni þegar ég missti laxinn. Það hefði verið gaman að landa þessum fiski og mæla hann og mynda, því lítið var af stórlaxi í Straumu þetta sumar. En meira gerðist þarna ekki og ég stoppaði ekki lengi. Veiddi bara vandlega með B&B keilunni og fór síðan á næsta stað.
Svartibakki aftur, stutt þangað, en þar voru nú engar frekari gjafir á boðstólum og ekki heldur í Gíslakvörn. Þá var aðeins eitt eftir af fyrirfram ákveðinni dagskrá og það var að ganga frá veiðihúsinu upp með á og athuga með Grænabakka sem hlyti að vera orðinn árennilegri í þessu fallega vatni heldur en hann var hálf grunnur og ræfilslegur fyrir helgina. Það er svona tíu mínútna labb frá veiðihúsinu og gaman að rölta með ánni. Í svona fallegu vatni finnst manni að það geti verið lax nánast hvar sem er á þessum kafla og raunar staðfesti Ástþór það yfir kaffibolla seinna um daginn, að áin yrði að einum alls herjar veiðistað við þessar aðstæður og enn frekar þegar enn meira vatn kæmi í hana.
Og það stóð heima. Grænibakki var líka guðdómlegur og það reif lax í fluguna í fyrsta kasti uppi í harðastreng. Hann festi sig og var landað, falleg 5 punda hrygna. Lítið legin. Fleiri gáfu sig ekki þarna og ég reyndi hér og þar á bakaleiðinni, m.a. í Hýrupolli þar sem ég lét fluguna dansa yfir kötlunum niður undir broti eins og Ástþór hafði fyrir mig lagt, en án árangurs. Klukkan var nú ekki nema eitthvað rúmlega fjögur, en skyndilega var úr mér allur vindur. Mig langaði bara til að hætta og detta inn í kaffi hjá Ástþóri í Dal. Kannski spilaði inn í að áverkinn vildi ekki hætta að blæða, en allt um það. Nóg var nóg. Dagurinn var frábær. Gat ekki verið betri. Þetta var síðasti laxveiðitúr sumarsins og hvílíkur endir. Það var svo sem ekki verið að bæta við mikið, því þetta höfðu verið örfáir dagar og fáir laxar. Helst stóð upp úr áður að setja í átta fiska og landa fjórum með dóttur minni og tengdasyni á tveimur vöktum í Laxá í Kjós fyrr um sumarið, en það er önnur saga og kemur þessari ekkert við.
Ástþór hafði á orði þegar við kvöddumst að við ættum að athuga með að endurtaka þetta að ári. Þá fór maður að klípa sig í handlegginn.....